10 gouden regels voor de opdrachtgever

1. Behouden gaat voor vernieuwen

Dat behouden voor vernieuwen gaat mag als een hoofdregel gelden. Erfgoedzorg heeft twee hoofddoelen: we hebben erfgoed zodat we ervan kunnen genieten en we behouden het om het door te geven (aan komende generaties). Volg daarom de regel 'behoud gaat voor vernieuwen' niet krampachtig. Ook de beleving (het kunnen genieten) speelt een rol in de afwegingen. Bij het beoogde evenwicht vernieuwen we zo min mogelijk, maar waak ervoor daarin niet door te schieten. (Een monument mag er oud uitzien en de sporen van jaren vertonen; het mag er echter niet verwaarloosd uit gaan zien.)
Sleutel: behouden én genieten.

2. De klant... is allereerst het monument

De gebruiker van het gebouw is een passant. Mensen werken er (soms vele) jaren en uiteraard hebben ze recht op een goede, gezonde en veilige werkplek. Maar eisen die worden gesteld veranderen meestal sneller dan de mensen die in het monument werken. Wees kritisch waar het de eisen en wensen van de gebruiker betreft. Probeer te voorkomen dat telkens in het monument ingegrepen moet worden. Denk vooruit; streef naar duurzame aanpassingen en voer die zo mogelijk uit op een manier waarop ze ook weer gemakkelijk ongedaan gemaakt kunnen worden... het liefst zonder dat ze sporen in het monument achterlaten.
Sleutel: duurzaam; reversibel.

3. Een goede voorbereiding is het halve werk

Veel restauratie- en reparatiewerk (sommigen zeggen: het meeste) heeft betrekking op eerder restauratie- en reparatiewerk. Het loont de moeite om onderhoudswerken zorgvuldig voor te bereiden en uit te voeren; om niet zomaar het standaardmateriaal toe te passen of een doorsnee bouwvakker aan het werk te zetten. De initiële kosten zijn dan wellicht hoger, maar die worden meestal gemakkelijk terugverdiend. Bij ingrepen en onderhoud is de belangrijkste vraag of het werk compatibel is: of het technisch en esthetisch past in de gegeven situatie.
Sleutel: zorgvuldig, gedegen, vooruitzien, compatibel.

4. Ervaring en vakbekwaamheid

Kennis en ervaring zijn de sleutels tot vakbekwaamheid. Een verkeerde aanpak blijkt soms direct, in andere gevallen pas na enkele jaren. Kies -zeker op die plaatsen waar het er echt toe doet- voor mensen met bewezen kennis en ervaring.
Sleutel: kennis, ervaring.
Tip: zorg dat u duidelijk bent in uw wensen. Voor een uitwerking van begrippen klik hier

5. Wonderen bestaan niet

Wonderen bestaan niet; wondermiddelen en wondermaterialen dus óók niet. Beoordeel materialen en toepassingen daarom niet alleen op hun (al dan niet voorgewende) geschiktheid. Let steeds op (on-)geschiktheid en beperkingen. Hou ook steeds rekening met het feit dat materialen en toepassingen eindig zijn. Ooit moeten ze vervangen (kunnen) worden of gerepareerd. Hou daar ook steeds rekening mee en met de gevolgen die reparatie of vervanging met zich mee zullen brengen.
Sleutel: onderzoek, reparabel, herbehandelbaar.

6. Niemand heeft de wijsheid in pacht

Niemand heeft de wijsheid in pacht en bij een divers vakgebied als monumentenzorg geldt dat zeker. Overleg dus altijd met anderen over de juiste aanpak. Kijk over grenzen van vakgebieden heen en verbind die vakgebieden.
Sleutel: onderzoek, overleg, integraal.

7. Pottenkijkers zijn welkom

Geheime recepten zijn uit den boze. Materialen en werkwijzen moeten steeds zo omschreven zijn, dat je ze zou kunnen herhalen. Alleen dan kun je begrijpen wat er fout is gegaan en is efficiënt herstel mogelijk.
Kijk ook zo veel mogelijk mee over de schouders van degenen die het werk uitvoeren. Zorg voor toezicht op de uitvoering (verschil tussen theorie en praktijk).
Sleutel: reproduceerbaarheid, toezicht
Tip: laat waar nodig een proefstuk maken zodat u kunt beoordelen wat het resultaat zal zijn.

8. Hou ook rekening met het andere

Contractstukken – zelfs bestek en tekeningen – van eerdere werkzaamheden zijn onbetrouwbaar. Ze vertellen hoe men de uitvoering had gedacht, niet wat er is uitgevoerd. Wees alert op andere uitvoering dan beschreven en zorg dat u die in het werk kunt opvangen.
En voor de toekomst: hou bij wat is gedaan, en waarmee en hoe. Dat scheelt een hoop zoekwerk in de toekomst.
Sleutel: flexibel, reproduceerbaar

9. Kom nog eens kijken

Beschouw gedaan werk niet als gedaan. Kom later, na een half jaar, een jaar, vier jaar, nog eens terug om te kijken. Is werkelijk het beoogde resultaat bereikt? Doen we het een volgende keer weer zo, of toch even anders.
Sleutel: evaluatie

10. Vergunningvrij is niet vogelvrij

Gaat het om een beschermd monument, dan is voor veel ingrepen een vergunning of een melding vereist. In de praktijk legt elke gemeente zijn eigen grens tussen ‘normaal onderhoud’ en een wijziging. Informeer de gemeentelijke monumentenautoriteiten en hou ze van voornemens op de hoogte. Ga bij twijfel na, voor welke werkzaamheden vergunning moet worden gevraagd. Hou rekening met de benodigde behandeltermijnen.
Sleutel: toetsing
Tip: raadpleeg www.monumententoezicht.nl. Op deze site vindt u een overzicht van wat gemeentelijk toezichthouders belangrijk vinden.  

Zoeken

Thema's