Monumenten en duurzaamheid

Duurzaamheid & cultuur

Duurzaamheidsvraagstukken bij restauratieprojecten spelen zich, net als bij nieuwbouw, vooral af rond de volgende thema’s:

  • Verminderen energieverbruik, verlagen exploitatielasten
  • Hoger gebruikscomfort, beter binnenklimaat
  • Duurzaam materiaalgebruik
  • Verminderen waterverbruik
  • Invloed op omgeving/ecologie
  • Afval

Het grote verschil met nieuwbouw is dat de 'duurzaamheidswaarden' in overeenstemming gebracht moeten worden met de 'cultuurwaarden' van het monument.
Gebouwaanpassingen en toe te passen technieken moeten ingepast worden in een monument. Bovendien moeten effecten van deze nieuwe technieken op langere termijn goed doordacht worden om te voorkomen dat ongewenste neveneffecten ontstaan (bijvoorbeeld betere kierdichting in de gevel wat leidt tot minder energieverbruik maar ook tot schimmelvorming en houtrot).

Er zijn diverse publicaties met voorbeelden over de afweging tussen 'duurzaamheidswaarden' en 'cultuurwaarden':

  1. Duurzaam erfgoed; duurzaamheid, energiebesparing en monumenten: Een uitgave van de Rijksdienst voor Cultureel ErfgoedHandboek duurzame monumentenzorg,
  2. Theorie en praktijk van duurzaam monumentenbeheer: een uitgave van SBR met steun van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en de Rijksgebouwendienst,
  3. Duurzame Monumentenzorg – uitgave van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed

Werkwijze

Bij het bepalen van de visie/ambitie zal een opdrachtgever vaststellen welke duurzaamheidswaarden van belang zijn voor het project.
De opdrachtgever kan de volgende stappen zetten:

  1. Bepaal in visie/ambitie hoe duurzaamheid een rol speelt en welke thema’s dan van belang zijn,
  2. Maak de keuze om al dan niet van een meetinstrument gebruik te maken en dit in te zetten als communicatiemiddel en afwegingsmodel,
  3. Kies een passend instrument. Voor het maken van een keuze uit de meetinstrumenten, passend bij de visie en ambitie van de opdrachtgever, kunnen deskundigen ondersteuning verlenen,
  4. Bepaal binnen dat instrument het gewenste niveau dat aansluit bij visie/ambitie.

Meetmethoden

Om een goede afweging te maken tussen 'cultuurwaarden' en 'duurzaamheidswaarden' zijn meetmethodes ontwikkeld die een opdrachtgever helpen om de duurzaamheidsambities te bepalen. Drie organisaties hebben meetinstrumenten voor duurzaamheid bij monumenten gepresenteerd. Twee sluiten aan bij in de nieuwbouw gangbare meetlatten namelijk GPR en BREEAM. Een derde is specifiek ontwikkeld voor de monumentenwereld: DUMO.

  • GPR Gebouw meet op vijf thema’s en geeft een extra aantal punten o.b.v. het type monument. Uitkomst is het gewogen gemiddelde van de score op de vijf thema’s
  • BREEAM meet op negen thema’s, geeft daaraan een gewogen score en resulteert in een classificatie op basis van sterren (variërend van 1 tot 5),
  • DUMO meet op vijf DU- thema’s 'duurzaamheid' en bepaalt een MO-index op basis van vijf monumentenaspecten.

Energiezuinige monumenten: het kan!
Energiezuinig en monumenten: het lijkt een onmogelijke combinatie, maar het kan wel degelijk. In de brochure “Uw monument energiezuinig; Praktische tips voor verduurzaming” heeft de stichting Erkende Restauratiekwaliteit Monumentenzorg (stichting ERM) allerlei maatregelen op een rij gezet om tot een goede balans tussen comfort, energieverbruik en monumentale waarden te komen. De brochure is uitgegeven in de vorm van een waaier.
Klik hier voor meer informatie/om de waaier te bestellen.

Zoeken

Thema's